hamburger menu
hamburger menu
آشنایی با هوش تجاری در کسب و کار | داناپرداز

با هوش تجاری در کسب و کار آشنا شوید

 

هوش تجاری یا BI با استفاده از تکنولوژی نرم‌افزاری و سرویس‌‌های اختصاصی، اطلاعات رو به بینش‌های عملیاتی تبدیل می‌کنه تا سازمان بتونه از این بینش در تصمیمات استراتژیک و تاکتیکال خودش استفاده کنه.

ابزارهای هوش تجاری با دسترسی به اطلاعات، اونها رو تحلیل می‌کنن و یافته‌های تحلیلی رو در گزارش‌ها، جمع بندی‌ها، داشبوردها، گراف‌ها، چارت‌ها و نقشه‌ها ارائه میدن تا کاربران بتونن بینش بالاتری نسبت به وضعیت کسب و کار داشته باشن. عبارت «هوش تجاری» اغلب اوقات به مجموعه ای از ابزارها اشاره می‌کنه که امکان دسترسی سریع و قابل فهم به بینش‌ها پیرامون وضعیت کنونی یک کسب و کار رو میسر می‌کنن.

هوش تجاری یا Business Intelligence چیست؟

گزارش دهی و داشبورد دو تا از مهمترین و اصلی‌ ترین قابلیت‌های هوش تجاری هستن. داشبوردها، اپلیکیشن‌های نرم افزاری میزبانی شده ای هستن، که به صورت خودکار اطلاعات موجود رو در چارت‌ها و گراف‌ها قرار میدن و میتونن وضعیت فعلی شرکت رو به شما نشان بدن.

هوش تجاری به صاحبان کسب و کار یا افراد تصمیم گیرنده نمیگه چه کاری انجام بدن و یا عواقب بعضی از تصمیمات چیه. علاوه بر این، توانمندی هوش  کسب و کار فقط به گزارش دهی محدود نمیشه. در وقع BI راهی رو برای بررسی اطلاعات در دسترس افراد قرار میده تا با کمک اون ترندها رو درک کنن و به بینش بهتری دسترسی داشته باشن.

مثال‌هایی از کاربرد BI در کسب و کار

برای مثال، شرکتی که می‌خواد زنجیره تامینش رو بهتر مدیریت کنه برای شناسایی تاخیرها و متغیرهای موجود در فرآیند ارسال، به توانمندی‌‌های هوش تجاری نیاز داره. این شرکت همچنین می‌تونه برای شناسایی محصولاتی که بالاترین تاخیر رو دارن و یا روش های حمل و نقلی که بیشترین تاثیر رو در تاخیرها داشتن، از قابلیت‌های BI استفاده کنه.

به گفته سیندی هاوسون، نایب رئیس بخش تحقیقات در شرکت گارتنر، کاربردهای بالقوه هوش تجاری فراتر از ارائه شاخص های عملکردی معمولی برای کسب و کار با رویکرد بهبود فروش و کاهش هزینه‌ها هستش.

هاوسون به تجربه موفق یکی از مدارس کولومبوس در استفاده از ابزارهای هوش تجاری اشاره می‌کنه. این مدرسه با استفاده از این تکنولوژی تونست نرخ حضور و عملکرد دانش آموزان رو بهبود بده و در نتیجه میزان یادگیری دانش آموزان و نرخ فارغ التحصیلی اونها افزایش پیدا کرد.

مثال‌‌های موفق دیگه‌ای هم وجود دارن که نشان میدن سازمان‌ها چطور می‌تونن از ابزارهای Business Intelligence استفاده کنن:

چرا هوش تجاری مهم است؟

به طور کلی نقش اصلی Business Intelligence اینه که با استفاده از اطلاعات مرتبط، عملیات‌های تجاری یک سازمان رو بهبود بده. شرکت‌هایی که به طور موثری از ابزارها و تکنیک‌های هوش تجاری استفاده می‌کنن می‌تونن اطلاعات جمع آوری شده رو به بینش‌های ارزشمندی تبدیل و از اونها در فرآیندها و استراتژی‌های کسب و کار استفاده کنن.

این بینش‌ها می‌تونه به تصمیمات بهتر و افزایش بهره وری و درآمد کمک کنه و رشد سریع تر و سوددهی بیشتری رو برای کسب و کار به همراه داشته باشه.

بدون استفاده از BI، سازمان‌ها عملا نمی‌تونن بر اساس اطلاعات موجود تصمیم گیری کنن. در چنین شرایطی، مدیران و کارمندان باید با استفاده از عوامل دیگه ای مثل تجربیات قبلی، بصیرت و دانش خودشون تصمیم بگیرن. طبیعتا این نوع تصمیم گیری‌ها خالی از اشکال و اشتباه نیست و اگر اطلاعات موجود کافی نباشه، ضریب اشتباهات هم بالاتر هستش.

مزایای استفاده از Business Intelligence

یک برنامه هوش تجاری موفق مزایای تجاری مختلفی رو برای یک سازمان به دنبال داره. برای مثال، این ابزار ها به مدیران اجرایی ارشد و مدیران دپارتمان‌های مختلف اجازه میده عملکرد کسب و کار رو رصد کنن و اگر مشکل یا فرصت بالقوه ای وجود داشت خیلی سریع متوجه بشن.

تحلیل اطلاعات مشتری به بازاریابی، فروش و خدمات مشتری بهتری منتهی میشه. گلوگاه‌‌های موجود در زنجیره تامین، تولید و توزیع قبل از وارد کردن آسیب‌های مالی به کسب و کار قابل شناسایی هستن. مدیران منابع انسانی می‌تونن به شکل بهتری بهره وری کارمندان، هزینه‌های پرسنل و سایر اطلاعات محیط کاری رو رصد کنن.

مزایای استفاده از Business Intelligence | داناپرداز

به طور کلی مزایای اصلی که هر کسب و کار می‌تونه از طریق اپلیکیشن‌های BI به دست بیاره شامل موارد زیر هستش:

راهکارهای هوش تجاری به مدیران پروژه اجازه میده وضعیت پروژه‌های تجاری رو به شکل بهتری رصد کنن و سازمان‌ها هم میتونن رقابت هوشمندتری رو با رقبای خودشون داشته باشن. علاوه بر این، تیم‌های Business Intelligence، مدیریت داده و آی تی هم می‌تونن با بهره گیری از هوش تجاری، عملیات‌های تکنولوژی و تحلیلی رو از جنبه‌های مختلفی تحلیل کنن.

تو سال 2022 فروش خوب کافی نیست، باید عالی باشید.

shape 5 | داناپرداز
shape4 | داناپرداز

انواع ابزارها و اپلیکیشن‌ های هوش تجاری

هوش تجاری مجموعه‌ای از اپلیکیشن‌های تحلیل اطلاعات رو در دسترس قرار میده. اکثر این اپلیکیشن‌ها توسط نرم افزار BI و یا پلتفرم‌های جانبی BI پشتیبانی میشن. لیستی از تکنولوژی‌های BI که در دسترس سازمان‌ها قرار داره شامل موارد زیر میشه:

تحلیل Ad hoc

تحلیل ادهاک که با عنوان کوئری اد هاک هم شناخته میشه در واقع یکی از اجزای بنیادین در اپلیکیشن‌های BI مدرن و یکی از قابلیت های اصلی در ابزارهای هوش تجاری نرم افزارهای سلف سرویس هستش. تحلیل اد هوک در واقع فرآیند نوشتن و اجرای کوئری‌هایی برای تحلیل مسائل یک کسب و کاره.

با اینکه کوئری‌های ادهاک معمولا در لحظه ایجاد میشن، اما اغلب اوقات به صورت منظم اجرا میشن و نتایج تحلیلی اونها در داشبوردها و گزارش‌ها قابل مشاهده هستش.

پردازش تحلیلی آنلاین (OLAP)

ابزارهای OLAP یا Online analytical processing امکان تحلیل داده در ابعاد مختلف رو برای کاربر میسر می‌کنه که برای کوئری‌ها و محاسبات پیچیده مناسبه. در گذشته، داده از طریق یک انبار داده استخراج و بعد در مکعب‌های چندبعدی OLAP ذخیره می‌شد. اما حالا این امکان وجود داره تا تحلیل‌های OLAP رو به صورت مستقیم در دیتابیس‌های ستونی انجام داد.

هوش تجاری در موبایل (Mobile BI)

Business Intelligence موبایل به ما این امکان رو میده تا از طریق گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها به اپلیکیشن‌ها و داشبوردهای BI دسترسی داشته باشیم. اغلب از این امکان برای مشاهده داده استفاده میشه تا تحلیل اونها، اما به طور کلی ابزارهای هوش تجاری موبایل برای تسهیل کارها طراحی شدن.

برای مثال، داشبوردهای موبایل می‌تونن دو یا سه ستون داده و KPI رو ترسیم کنن تا به راحتی در نمایشگر گوشی و تبلت قابل نمایش باشه.

هوش تجاری بی‌درنگ (Real-time BI)

در اپلیکیشن‌ های هوش تجاری ریل تایم، درست در همان لحظه‌ای که داده ایجاد شد، تحلیل انجام میشه و کاربران می‌تونن روی عملیات‌های کسب و کار، رفتار مشتری، بازارهای مالی و سایر موارد دید لحظه‌ای داشته باشن.

تحلیل‌های بی درنگ اغلب شامل استریمینگ داده می‌شه و برای تصمیم گیری در خصوص امتیازدهی اعتبار، خرید و فروش سهام و پیشنهادات ویژه هدفمند به کاربر کمک می‌کنه.

هوش عملیاتی (OI)

Operational intelligence ابزاریست که با عنوان هوش تجاری عملیاتی هم شناخته میشه و در واقع نوعی از تحلیل‌های ریل تایم هستش که اطلاعات رو در دسترس مدیران و کارمندان در خط مقدم عملیات‌های کسب و کار قرار میده.

اپلیکیشن‌های OI برای کمک به تصمیم گیری عملیاتی و اقدام سریعتر پیرامون یک مشکل طراحی شده. مثلا یکی از کاربردهای این اپلیکیشن‌ها کمک به نیروهای مرکز تماس برای رفع مشکلات مشتریان و یا مدیران بخش لجستیک برای تسهیل گلوگاه‌های توزیع هستش.

ابزارهای SaaS BI

ابزار Software-as-a-service BI از سرویس‌های پردازش ابری برای تحلیل داده بهره میبرن و معمولا با متد عضویت پولی ارائه میشن. این ابزارها که با عنوان هوش تجاری ابری هم می‌شناسن، پشتیبانی چندگانه در فضای ابری رو ارائه میدن. این قابلیت به سازمان ها اجازه میده تا اپلیکیشن‌های BI رو در پلتفرم‌های ابری مختلف و متناسب با نیازشون پیاده سازی کنن.

هوش تجاری اپن سورس (OSBI)

نرم افزار هوش تجاری اپن سورس یا همان Open source BI معمولا شامل دو نسخه Community یا رایگان و Commercial یا تجاری میشه. تیم‌ها می‌تونن به سورس کد دسترسی داشته باشن و متناسب با نیازشون ویژگی‌های جدیدی رو توسعه بدن. علاوه بر این، بعضی از شرکت‌های ارائه دهنده ابزارهای BI انحصاری معمولا نسخه‌های رایگان رو برای کاربران حقیقی در دسترس قرار میدن.

هوش تجاری Embedded

ابزار های هوش تجاری درون ریزی شده یا Embedded BI، هوش تجاری و قابلیت ترسیم داده را مستقیما در اپلیکیشن‌های کسب و کار ادغام می‌کنن. این به کاربران کسب و کار اجازه میده تحلیل داده‌های مورد نیاز رو درون اپلیکیشن‌ها انجام بدن.

ویژگی‌های تحلیلی درون ریزی شده معمولا توسط شرکت‌های ارائه دهنده نرم افزار در دسترس قرار می‌گیرن اما توسعه دهنده های نرم افزار هم می‌تونن اونها رو در اپلیکیشن‌های انحصاری خودشون ارائه بدن.

هوش تجاری مبتنی بر همکاری ( Collaborative BI )

 Collaborative BI، در واقع یک فرآینده که شامل اپلیکیشن‌های BI و ابزارهای مشارکتی برای همکاری در تحلیل داده و به اشتراک گذاری اطلاعات با افراد دیگر میشه.

مثلا کاربران قابلیت کامنت گذاشتن روی تحلیل داده و به اشتراک گذاری اطلاعات و سوالات یا هایلایت با استفاده از چت آنلاین و ابزارهای گفتگو رو دارن.

هوش مکانی (LI)

Location intelligence نوعی ویژه از هوش تجاریه که به کاربران اجازه میده اطلاعات مکانی و جغرافیایی رو تحلیل کنن و به قابلیت ترسیم داده مبتنی بر نقشه دسترسی داشته باشن. هوش مکانی پیرامون المان‌های ژئوگرافیک داده‌ها و عملیات‌های کسب و کار بینش خوبی رو در اختیار کاربر قرار میده.

هوش تجاری در برابر تحلیل تجاری

اگر به مثال‌هایی که در این مقاله به اونها اشاره شد دقت کنین می‌بینین که هوش تجاری در واقع در خصوص وضعیت فعلی کسب و کار یا سازمان بینشی رو در اختیار کاربر قرار میده؛ فروش بالقوه امروز در کدوم بخش پایپ لاین قرار داره؟ چه تعداد از اعضا رو این ماه از دست دادیم؟ این دقیقا نقطه تمایز بین دو مفهوم هوش تجاری و تحلیل تجاری هستش.

هوش تجاری توصیفیه و به شما میگه در حال حاضر چه اتفاقی میفته و در گذشته چه اتفاقی افتاده که الان در این وضعیت هستید. تحلیل تجاری اما مثل یک چتر حمایتی می‌مونه که آینده رو پیش بینی می‌کنه. تحلیل تجاری به شما میگه در آینده چه اتفاقی قراره بیفته و برای کسب نتایج بهتر چه کاری می‌تونین انجام بدین.

تحلیل تجاری معمولا به عنوان زیر مجموعه‌ای از حوزه ای وسیع تر به نام «تحلیل داده» هستش که به طور ویژه روی کسب و کار متمرکز می‌شه. بر خلاف هوش تجاری، در تحلیل تجاری به متخصصین علم داده یا داده کاوی نیاز هست تا داده‌های به دست اومده رو تحلیل و تفسیر کنن.

اما در نقطه مقابل، یکی از اهداف هوش تجاری اینه که همه چیز برای افراد غیرمتخصص و معمولی هم قابل درک باشه.

استراتژی Business Intelligence

در گذشته، متخصصین آی تی کاربران اصلی اپلیکیشن‌های BI بودن. اما ابزارهای هوش تجاری به مرور زمان توسعه پیدا کردن و به لطف کارآمدی و کاربرپسندی بیشتر، طیف وسیع تری از کاربران در سازمان‌های مختلف با اهداف متفاوت از اونها استفاده می‌کنن.

هاوسون Business Intelligence رو به دو دسته تقسیم می کنه؛ دسته اول ابزارهای سنتی یا کلاسیک هستن که متخصصین آی تی از داده‌های تراکنشی درون سازمانی برای تولید گزارش‌ها استفاده می‌کنن. دسته دوم ابزارهای هوش تجاری مدرن هستن که کاربران کسب و کار با استفاده از سیستم‌های چابک و گرافیکی، داده‌ها رو با سرعت بیشتری تحلیل می‌کنن.

هاوسون توضیح میده که سازمان عموما برای انواعی خاصی از گزارش‌ها مثل گزارش‌های رگولاتوری یا مالی به سراغ نوع کلاسیک میرن. در این شرایط دقت بسیار بالاست و سوالات و مجموعه‌های داده کاملا استاندارد و قابل پیش بینی هستن.

اما برای دسترسی به بینش در شرایط کاملا پویا مثل رویدادهای بازاریابی که سرعت عمل نسبت به دقت 100 درصدی در اولویته، سازمان ها معمولا ابزارهای هوش تجاری مدرن رو انتخاب می‌کنن. اگرچه هوش تجاری برای تصمیم گیری‌های استراتژیک کسب و کار ضروریه اما خیلی از سازمان‌ها به دلیل رویکرد اشتباه در خصوص داده‌ها، مشکلات فنی و غیره نمی‌تونن استراتژی‌های BI کارآمدی رو پیاده سازی کنن.

شما کمتر از 3 دقیقه تا افزایش 40 درصدی فروش فاصله دارید!

هوش تجاری Self-Service

این نیاز که ابزارهای هوش تجاری اطلاعات رو به صورت قابل فهم برای تمام کاربران ارائه بدن باعث شد تا دسته جدیدی از ابزارهای BI تحت عنوان هوش تجاری سلف سرویس به وجود بیاد. این ابزارها نیاز به متخصصین آی تی برای تولید گزارش‌ها رو از میان بردن. ابزارهای Self-service business intelligence این امکان رو به وجود آوردن تا گزارش‌های مبتنی بر داده‌های داخلی به شکل قابل فهم تری در دسترس مدیران و کارمندان غیرمتخصص قرار بگیره.

یکی از بخش‌های اصلی Self-service BI، داشبوردها و رابط های کاربری هستن که به لطف منوهای افتادنی و استفاده از نقاط در نمودارها، درک داده ها رو برای کاربران آسون تر کردن. البته مقداری آموزش ضرورت دارد اما مزایایی که این ابزارها ارائه میدن خیلی بالاست و انگیزه لازم رو در نیروها ایجاد می‌کنه.

هوش تجاری سلف سرویس معایبی هم داره. وقتی کاربران کسب و کار به مهندسین داده ad Hoc تبدیل میشن، ممکنه یک بهم ریختگی در شاخص‌ها رو در دپارتمان‌های مختلف شرکت شاهد باشین. علاوه بر این، مشکلات امنیت داده هم باید در نظر گرفته بشه. در نهایت اگر کنترل متمرکزی روی ابزار وجود نداشته باشه، باید هزینه بالای لایسنس ابزارهای SaaS رو هم متحمل بشین.

بنابراین، اگر قراره از Self-service BI در کسب و کارتون استفاده کنین، قرار نیست یک محصول آماده رو تهیه کنین و تمام، باید کارمندانتون رو با رابط کاربری ابزار آشنا کنین و امیدوار باشین همه چیز خوب پیش میره.

نرم افزار و سیستم‌های هوش تجاری

انواع مختلفی از ابزارها در زیر چتر هوش تجاری قرار می‌گیرن. در ادامه میتونین مهمترین دسته بندی و ویژگی‌ها رو ببینین:

از بین این ابزارها، داشبوردها و تصویرسازی داده به مراتب محبوب تر هستن و امکان دسترسی سریع به جمع بندی و گزارش‌های قابل فهم رو میسر می کنن. شرکت‌های مختلفی در حوزه ابزارهای BI فعالیت می‌کنن که در چند مورد از بهترین شرکت ها رو می تونین در لیست زیر مشاهده کنین:

تحلیلگر هوش تجاری

هر شرکتی که واقعا میخواد یک استراتژی BI رو پیاده سازی کنه باید یک تحلیلگر Business Intelligence رو هم استخدام کرده باشه. یک تحلیلگر می‌تونه اطلاعات ارزشمندی رو در خصوص دلایل کاهش درآمد و فرصت‌های بهبود عملکرد ارائه بده که در بلندمدت باعث افزایش درآمد و سوددهی کسب و کار می‌شه.

حتی اگه کسب و کارتون از ابزارهای Self-service BI استفاده می‌کنه، تحلیلگر های هوش کسب و کار می‌تونن نقش مهمی داشته باشن. وجود اونها برای مدیریت و نگهداری ابزارهای هوش تجاری ضروری هستش. این نیروها همچنین می‌تونن پیکربندی لازم و استانداردسازی گزارش‌ها رو انجام بدن تا اینطوری نسبت به عملکرد سازمانتون اطلاعات بهتری داشته باشین.

بهتره از بی‌نظمی و ارائه اطلاعات بی کیفیت به تحلیلگر خودداری کنین، تحلیلگرهای BI برای آماده سازی گزارش‌های دقیق و قابل اطمینان به اطلاعات صحیح نیاز دارن. بعضی وقتا ممکنه لازم باشه این اطلاعات رو از منابع مختلف جمع آوری و پالایش کنین.

شغل تحلیلگر داده معمولا حداقل به مدرک لیسانس نیاز داره اما اگه متخصص در رشته MBA تحصیل کرده باشه می‌تونه در شرکت‌های بهتری مشغول بشه. متوسط درآمد سالانه یک تحلیلگر Business Intelligence در حدود 67500 دلار هستش که البته بسته به توانمندی شما و بودجه کارفرما می‌تونه از 49 تا 94 هزار دلار متغیر باشه.

آینده هوش تجاری

به گزارش موسسه گارتنر، موج سومی پیش رو هستش که این شرکت به آن لقب تحلیل افزوده یا «Argumented Analytics» داده است. در این رویکرد جدید، نرم افزار به تکنولوژی ماشین لرنینگ مجهز است و کاربران رو در تبدیل کوئری‌ها به داده هدایت می‌کند. هاوسون میگه «این ابزار جدید ترکیبی از هوش تجاری و تحلیله و خیلی هوشمنده».

قابلیت‌های ترکیبی موجود در این پلتفرم های نرم افزاری توانمندی‌های قدرتمندی رو در دسترس افراد حقیقی و حقوقی قرار میده. مثلا کاربر می‌تونه گزارش‌های مربوط به سال قبل رو ببینه (قابلیت هوش تجاری) و بعدش پیش بینی مربوط به فروش سال آینده رو هم در اختیار داشته (قابلیت تحلیل تجاری).

حتی میشه یک پیش بینی شرطی هم داشت که اگه به جای X، رویداد Y اتفاق بیفته چه نتیجه‌ای حاصل میشه. توسعه دهندگان نرم افزار دارن تلاش می‌کنن این قابلیت‌ها رو در یک اپلیکیشن واحد ارائه بدن. در سیستم‌های جدید، پیشنهادات ارائه شده ارزشمندتره و تصمیم گیری رو آسون تر می‌کنه. این اپلیکیشن‌ها قدرت و دقت بیشتری دارن.

اگرچه Business Intelligence در نوع خودش بسیار ارزشمنده، اما کسب و کارها نمیتونن بدون بهره گیری از ابزارهای تحلیل تجاری پیشرفته مزیت رقابتی داشته باشن. در هر کسب و کاری نیاز به گزارش دهی وجود داره اما گزارش دهی به تنهایی کافی نیست. اگه گزارش دهی هوشمند و چابک نباشه سازمان شما از رقبای خودش عقب میفته.

سوالات متداول

Business Intelligence در واقع یک تکنولوژی نرم‌افزاریه که اطلاعات موجود در کسب‌ و کار رو تحلیل می‌کنه و خروجی اون اطلاعاتی و گزارش‌هاییه که برای تصمیم گیری مدیران سازمان ها فوق العاده کاربردی هستش.

بدون بهره گیری از هوش تجاری سازمان ها عملا نمی تونن از اطلاعات موجود استفاده کنن. خیلی از فرآیندهای کسب و کار ناکارآمد میشن و به طور کلی سازمان در مسیر درستی برای رسیدن به اهداف تعیین شده قرار نمی‌گیره.

BI با بررسی اطلاعات موجود وضعیت فعلی کسب و کارتون رو توضیح میده و میگه چرا چنین وضعیتی داره. اما تحلیل تجاری با پردازش اطلاعات، آینده کسب و کارتون رو پیش بینی می‌کنه و میگه برای آینده بهتر باید چه کاری انجام بشه.

2 در مورد “با هوش تجاری در کسب و کار آشنا شوید”

  1. ترانه اسدی

    کلمه هوش تجاری رو این روزا زیاد شنیدم، اما نمیدونستم در مورد چیه
    مرسی از این مطلب

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا